27.09. 2007.

Dr Mira Dašić nedavno je, u svojstvu ovlašćenog predstavnika COK-a, prisustvovala sastanku borda Regionalne antidoping organizacije Istočne Evrope. Prioritet u Crnoj Gori - formiranje nacionalne antidoping organizacije

Svjetski standardi kontrole dopinga
 

Priznanje Crnogorskog olimpijskog komiteta od strane MOK-a, 7. jula ove godine u Gvatemali, podrazumijeva sada ispunjenje nekih obaveza, među kojima je i veoma značajno formiranje nacionalne agencije za doping kontrolu.

Prvi korak ka tome je upoznavanje sa fazama koje valja ispoštovati u tom cilju. Zato je COK na nedavni sastanak borda Regionalne antidoping organizacije (RADO), održanom u Kijevu 5. i 6. septembra, poslao dr Miru Dašić, pedijatra i magistra medicinskih nauka iz oblasti sportske medicine iz Podgorice.

“Svaki priznati nacionalni olimpijski komitet ima obavezu da ispoštuje pravila Svjetske antidoping
organizacije (WADA). Po organizacionom ustrojstvu, Crna Gora treba da pripadne RADO organizaciji Istočne Evrope.

Ali, da bi bio njihov član, mora imati nacionalnu antidoping organizaciju, skraćeno - NADO”, objašnjava dr Dašić.

Skup u Kijevu okupio je predstavnike devet zemalja - Jermenije, Rusije, Bjelorusije, Gruzije,
Makedonije, Moldavije, Srbije, Ukrajine i Crne Gore.

Dr Dašić, koja je uloga nacionalne antidoping organizacije?
Do momenta kada se ona formira, njegovu ulogu pokriva nacionalni olimpijski komitet. Veoma je važno reći da ta organizacija mora biti nezavisna u svom radu, sa punim integritetom i autoritetom. Ona u svom djelokrugu rada ima nekoliko zadataka. Prvi je da sve koji su uključeni u oblast sporta - od institucija, sportskih saveza, do samih sportista, trenera i medicinskog osoblja koje ih prati, informiše o tome koje su supstance na listi nedozvoljenih. Druga je da vrši kontrolu
upotrebe tih supstanci. Naravno da je značajno da sportisti rezultate postižu bez upotrebe nedozvoljenih supstanci, ali je možda još značajnije upoznati ih sa posljedicama koje takva upotreba ima na njihovo zdravlje. Riječ je o izuzetno ozbiljnoj i delikatnoj problematici. Lista nedozvoljenih supstanci se svake godine dorađuje, jer se i na tržištu stalno pojavljuju nove hemijske supstance. Neke od tih supstanci se i kreiraju u laboratorijama prvenstveno kao stimulansi, što je strogo zabranjeno, a neke čine sastavni dio hemijskog sastava lijekova koji su u opštoj i potpuno legalnoj upotrebi. Pomenutu listu sastavlja poseban ekspertski tim WADA-e, i ona se, preko regionalnih centara, šalje nacionalnim antidoping organizacijama/NOC. Nova
lista izaći će u oktobru.

Na toj listi su i supstance koje su dio hemijskog sastava ljekova u javnoj upotrebi?
Naravno. Međutim, postoji komisija koja utvrđuje u kom su slučaju te supstance korišćene kao dio terapije, a u kom slučaju da bi se poboljšali sportski rezultati. To je precizno izdefinisano.

To znači da bi ljekar mogao sportisti da prepiše lijek protiv gripa ili prehlade, ne znajući da mu daje zabranjenu supstancu?
Upravo tako. Ali, ta komisija uspostavlja spisak takozvanih “izuzeća od upotrebe”. Naravno da posebna odgovornost stoji pred ljekarima i medicinskim osobljem koje prati sportiste. Ali, i sami sportisti moraju da znaju šta čine za svoje zdravlje.

Osim edukacije, čime će se NADO još baviti?
Prvo mora da se osnuje, i to na adekvatan način. Potom se unutar NADO formira komisija koja prati upotrebu ovih supstanci na teritoriji koju pokriva nacionalni olimpijski komitet. Zatim, mora imati takozvane antidoping oficire, osobe koje su prošle antidoping obuku da uzimaju uzorak. Taj uzorak šalje se na analizu nekoj od laboratorija koje je WADA akreditovala za taj posao. Vrši se kontrola uzorka A i uzorka B. Ukoliko je rezultat kod prvog pozitivan, može da se traži još jedna, dodatna kontrola na uzorku B, koja treba da potvrdi ili opovrgne prvi rezultat. Najčešće se radi
na uzorku urina, mada može i na uzorku krvi. Takve kontrole praksa su na velikim takmičenjima,
na Olimpijskim igrama i velikim šampionatima. Ali, namjera je da NADO vrši konstantan nadzor sportista na svojoj teritoriji, tako da bi, pogotovu vrhunski, imali najmanje osam kontrola godišnje. Praktično, sportista se mora pratiti tokom čitave karijere. Ukoliko sportista odbija da se podvrgne testu, tretira se kao pozitivan na njega.

Da li NADO dobija takav nalog od regionalne agencije, ili od WADA-e?
Od regionalne. Većina stvari se rješava na nivou RADO. Centrala RADO za Istočnu Evropu je u Minsku, u Bjelorusiji, dok je sjedište WADA-e u Kanadi a regionalna kancelarija za Evropu u Švajcarskoj - Lozani. Prvi sastanak Regionalne organizacije za Istočnu Evropu je i održan u Minsku, u martu ove godine. Crna Gora tamo nije prisustvovala, jer njen nacionalni olimpijski komitet još nije bio priznat od strane MOK-a. Drugi sastanak je bio ovaj u Kijevu. Riječ je o sastanku borda na kojem se nije odlučivalo. Samo se uradila revizija statuta RADO-a, koji je poslat članicama na razmatranje, da bi bio usvojen početkom naredne godine. Napravljen je i
strateški plan za period od 2008. do 2012. Da bi jedna zemlja bila član RADO borda treba da prihvati neke principe koje WADA traži. Mora da prihvati KOD (pravilnik), potpiše Deklaraciju iz Kopenhagena, da prihvati konvenciju koja je napravljena od strane UNESCOa, i da daje podršku RADO kao država članica. Član borda RADO ima mandat od četiri godine, a predsjedavajući se mijenja na dvije, metodom rotacije.

Jeste li se ikada tokom svoje prakse sreli sa problemom dopingovanja u Crnoj Gori?
Na sreću, nije mi poznat nijedan takav slučaj. Mada, takve su kontrole uvijek bile skupe, a nadzor nikada nije bio tako strog kako se sad propisuje. Po prvi put treba uvesti sistematičnost u tu oblast.



Pedijatar u sportskoj medicini

DR MIRA DAŠIĆ je tokom osamdesetih godina prošlog vijeka kao ljekar bila uključena u rad
ženskog rukometnog kluba “Budućnost”. Od 1995. godine ta se saradnja intenzivira i traje do
prije par godina. Bila je ljekar i ženskog košarkaškog kluba “Budućnost”.

Sportistkinje je pratila na mnoga važna takmičenja. Bila je i ljekar ženske rukometne reprezentacije Savezne Republike Jugoslavije, koja je u Italiji 2001. osvojila svjetsku bronzu. U toj ekipi devet igračica je bilo iz podgoričke “Budućnosti”.

“Nakon što je osvojena medalja, nekoliko igračica iz naše reprezentacije podvrgnuto je doping
kontroli. Moram reći da sam osjećala izvjesnu nelagodu dok se čekalo na rezultate. Naravno,
bili su negativni,” kaže dr Dašić.

Ona je u julu ove godine pratila i crnogorske mlade sportiste na beogradski EYOF.
“Mnogi se pitaju kako to da sam, kao pedijatar, u sportskoj medicini. A Amerikanci su pokazali
da upravo pedijatri treba najviše da znaju o sportskoj medicini, jer bavljenje sportom počinje
u dječjem uzrastu,” objašnjava naša sagovornica.



G. B.

"Arena"