13.05. 2007.

Jeste li se ikada zapitali kako je sve to stvarno izgledalo u vrijeme pobjednika drevnih Olimpijskih igara?

Olimpijske igre samo za junake
 

Rijetko ko u današnje vrijeme nema svoj omiljeni sport koji prati. Većina ljudi preferira kolektivne sportove, dok rijetki prednost daju pojedinačnim. Međutim, svake četiri godine pažnja i jednih i drugih biva usredsređena na najveličanstveniji sportski skup današnjice - Olimpijske igre. Naravno, Olimpijske igre modernog doba nemaju baš mnogo zajedničkog sa igrama koje su se održavale u antici. A i pored njih, tu su i još mnoga druga, dobro organizovana savremena sportska nadmetanja, a današnji sportski rezultati izgledaju kao produkt savremenih naučnih dostignuća, što u neku ruku i jesu.

Ali, jeste li se ikada zapitali kako je sve to stvarno izgledalo u vrijeme pobjednika drevnih Olimpijskih igara?

Začeci igara u Olimpiji vezani su za mitska vremena i religijske osnove. Po jednom predanju začetnik ovog panhelenskog takmičenja u Zevsovu čast bio je čuveni tebanski junak Herakle, a po drugom Pelop, eponimni heroj Peloponeza. Igre su održavane redovno svake četiri godine, počev od 776. godine stare ere, pa do 383. godine nove ere. Od takmičenja u trčanju na jedan „stadij” (192 metra) napredovale su do manifestacije sa 18 disciplina, što za odrasle, što za dečake. Ali, postojale su imnoge druge igre, odnosno takmičenja.Najcjenjenije su bile Pitijske igre u Amfiktioniji, Nemejske u Kleoni i Argu, pa i Istamske, pored mnoštva manje čuvenih gimnastičkih nadmetanja. Ako tome dodamo i podatak da je u periodu 144. godine stare ere pa do 161. godine nove ere čak 45 polisa dalo pobjednike na jedan „stadij” u Olimpiji, nameće nam se zaključak da u organizacionom smislu i masovnosti antička nadmetanja, s obzirom na tadašnje komunikacije, mogu da stoje rame uz rame sa današnjim.

Ali, nije to jedina stvar po kojoj bismo ravnopravno mogli da upoređujemo sport u antici i
danas. Pokušaćemo da odemo malo dalje, pa da uporedimo antičke sportiste koje poznajemo
sa drevnih kipova podignutih u njihovu čast i, savremene profesionalce.Urazmatranje ćemo
uzeti discipline kod kojih uslovi takmičenja (staza i rekviziti) nemaju uticaja na rezultat: rvanje,
pesničenje, pankration, ali i jednu disciplinu koje nije bilo na "programu" drevnih igara, danas poznatu pod imenom - bodi bilding.

Rvanje je jedan od najstarijih vidova borenja golim rukama. Već zaXI dinastije u Egiptu (2133-
1922. godine stare ere) na fresci iz grobnice kneza Bakta u Beni Hasanu imamo doslovce priručnik o rvačkimzahvatima. Scene rvanja nižu se kao na filmskoj traci, ali ne prikazuju tok jedne borbe, već desetine različitih zahvata.

Cijenjene fizičke predispozicije rvača bile su natprosječno krupna i proporcionalna građa, kratak vrat, jake istaknute grudi, ravan i ne naročito jak stomak, malo povijena leđa i jake noge. Kao i današnji, rvači toga vremena važili su za natprosječno jake ljude, a šestostruki olimpijski pobjednikMilon zahvaljujući svojoj snazi ušao je u legendu.

Pesničenje se umnogome razlikovalo od današnjega boksa. Prva razlika je bila u "rukavicama". Dok ih današnji bokseri koriste da bi ublažili udarac, u antici su one obezbjeđivale još čvršći i silovitiji efekat. U Ilijadi Epej i Eurijai koriste tzv.meke opute od goveđe kože (meilichai) da bi pritegli šaku i učinili je čvršćom. Takve meke trake duge 3-4 metra korišćene su do kraja VI vijeka stare ere. Tada se pojavljuje tzv. ljuto remenje ojačano na drugom i trećem zglobu prstiju, kao i meko remenje obloženo vunom za trening. Ta oprema bila je u upotrebi do kraja II vijeka n.e, kada Rimljani uvode „caestus”, remenje ojačano metalnim pločicama ili šiljcima.

Sam trening pesničara bio je veoma sličan treningu današnjih boksera. Neizbježan dio treninga bila je „skiamachia”, borba sa sjenkom identična današnjem shadow boxing-u, koji je ostao nezamjenljiv za uvježbavanje rada nogu, tehnike i kombinacija udaraca rukama. Poznavali su baremdvije vrste vreća za udaranje, „korykos” - tešku vreću punjenu pijeskomi lakšu, punjenu prosomili brašnom.Međutim, najraširenija vježba takmičara u pesničenju bila je „skapane”, ubadanje prstiju u rastresitu zemlju borilišta da bi ovi očvrsli za borbu.

Pankration je bilo doslovce borenje svom snagom. Takav sport postoji i danas, iako je u većini zemalja zabranjen, sigurno ste čuli za ultimat fajt Kao i danas, ovaj vid borenja je izazivao oprečna mišljenja - neki su ga smatrali spojem nesavršenog rvanja i nesavršenog pesničenja, a drugi pak borbom najboljeg pesničara među rvačima i najboljeg rvača medu pesničarima. Zabranjeni su bili samo ujedanje i zabadanje prstiju, a onaj ko bi napravio prestup, bio bi od sudije opomenut udarcem šibom. Pored zahvata iz pesničenja i rvanja bili su dozvoljeni i udarci nogom. To nam ilustruju slike sa vaza i amfora i pisani dokumenti, te Lukijanov Anaharsid sa čudenjem konstatuje: "...sudaraju se i biju i rukama i nogama ... a drugi su svi hitri i skaču na noge kao da trče, a ostaju na istom mjestu, skaču zajedno u vis i udaraju nogomu vazduh." U ovome opisu nije teško prepoznati skip - trčanje u mjestu koje se danas koristi u treninzima svih sportova i uvježbavanje nožnih udaraca.


"Arena"